آنا دیلینده آیدینلانیر کیملیگیم، آنلانیر وطن

داود خداکرمی

اوشاقلیق چاغیم ایدی. بیرینجی گون مکتبه گئدیردیم. اوره‌گیمده دئییردیم، دوستلوق اؤیره‌ده‌جکلر، بئله شعرلر اوخویاجاییق:

«ای بیزی یوخدان یارادان تانریمیز

 سن بیزه لطفون له عنایت ائله

بیزلری دوزگون یولا دوز ایش‌لره

 قدرت ذاتین‌له هدایت ائله

وئر بیزه توفیق کی تحصیل ائدک

 علم وادب‌له بیزه زینت ائله

خدمت ائدک بیز آنامیز یوردونا

 سن ده اونو حفظ و حمایت ائله

پاک فیکیر، آیدین اورک، ساغ بدن

بیزلره شأنین‌له کرامت ائله»

آما بئله اولمادی! اؤیرتمن، کتاب‌لار، مدرسه، اورانین هاواسی، هامی‌سی منه اؤزگه گلدی! من سئوه- سئوه اوخولا آیاق قویدوم، آما اورادا سئوگی‌دن خبر یوخویدو. دئدیلر هر نه اؤیره‌نیبسن، هر نه دانیشیبسان، هر نه فیکیرله‌شیبسن، هامی‌سی هئچ! هامی‌سی یانلیش! هامی‌سین قوی قیراغا!  آما من اؤز سئوگیم دن یاپیشدیم. اونو یاشاتدیم اوره‌گیم ده. اونا جان وئردیم. بسله‌دیم بیله‌سینی. بؤیوتدوم بولوت‌لار قدر. بلکه یاغیش تک یاغسین هامی نفرت‌لری، سئوگی‌یه چئویرسین. یاشاتدیم اونو سهند- ساوالان بوی‌لاری قدر. قوی شاه داغیم تک شانلی- شرافتلی یاشاسین. اوره‌گیمده یاشایان سئوگی‌نی یاشاتدیم بو یاشیما قدر. 18-19-20-25-30... بیلمیرم! آنجاق بو سئوگی، گونو- گون دن آرتیق یاشاییر من ده. بوی آتیر.  آما: «بوی آتدیقجا اؤزوندن بیتگی‌لر تک آیریلار انسان/ منیم قورخوم اساسن آیری دوشمک اؤزلوگوم دن دیر»

و بو سئوگی قویمادی من آیری دوشم اؤزوم دن، اؤزلوگوم دن و کیملیگیم دن.

دئییرلر نئچه دیل بیلن انسان، نئچه انسان دیر و من ده دفعه‌لرله دئدیم: «دیلیمی قایتارین منه/ دیلیم گئتسه قالار نه‌ییم؟/ نئجه بو درده بئل اگیم؟» آما دئدی‌لر سنه هر دیل اؤیره‌ده‌ریک آنا دیلیندن سووای! و دوز دئدیلر. اؤیرتدیلر باشقا دیل‌لری آما قویمادیلار آنا دیلیم‌دن سؤز آچام.

من اوندان سونرا داها کیمسه‌دن بیر شی ایسته‌مه‌دیم. اؤزوم، اؤز وارلیغیمی قوروماغا چالیشدیم. آما هردن شبهه‌لر یاراندی من ده: «اولمایا بو یول دوز اولماسین؟ حتمن بو ایشی گؤرن لر، تورکجه‌میزی یاساق ائدن‌لر، بیر دوشونجه صاحابی‌دیرلار.» ایسته‌دیم هر نه سئوگیمی قیراغا قویام. شهریارین سسین ائشیتدیم: «تورکون دیلی تک سئوگیلی ایستکلی دیل اولماز/ اؤزگه دیله قاتسان، بو اصیل دیل اصیل اولماز» و بختیار واهابزاده یاشاتدی بیرده بو سئوگی‌نی من ده:

« بو ديل بيزيم روحوموز، عشقيميز، جانيميزدير...

آنا دیلیم... سن دشمن اوستونه جومان او قير آتين نالين‌دان قوپان سس‌دن ياراندين!

سن خالقيمين آلديغي ايلك نفس‌دن ياراندين!

آنا ديليم! سن ده دير خالقيمين آغلي، حكمتي... «

و بئله‌لیکله داوام وئردیم توتدوغوم یولو. منیم ایسته‌گیم، منیم سئوگیم، اؤزومو قوروماق دیر. کیملیگیمی ساخلاییب و یاشاتماق دیر، هامی‌ انسان‌لار کیمی.

سهند گؤزلجه‌سینه آنلاتدی بو دوشونجه‌میزی:

 

«من دئميرم اوستون نژاددانام من

دئميرم ائليم ائل‌لردن باش دير

منيم مسلكيم‌ده، منيم يولوم دا

ملت‌لر هامي‌سي دوست دور قارداش دير

تحقير ائله‌ميرم، هده‌له‌ميرم

كئچميشين، ايندي‌سين، يا گله‌جه‌گين

....

پوزماق ايسته‌ميرم من بيرليك‌لري

انسانليق بيرليگي ايده‌آليم دير

قارداشليق، يولداشليق، ادبي باريش

دونيادا ان بويوك آرزولاريم دير

آنجاق بير سؤزوم وار، من ده انسانام

ديليم وار، خالقيم وار، يوردوم- يووام وار

يئردن چيخماميشام گوبه‌لك كيمي

آدامام، حقيم وار، ائليم- اوبام وار

قول يارانماميشام، ياراناندا من

هئچ كسه اولمارام، نه قول، نه اسير

قورتولوش عصري دير انسانا بو عصر

اسير اولان‌لاردا بوخوون كسير»

 

بیلیردیم ایستک‌لریمه یئتیشه‌جم. دوشونجه‌می آتا بیلمه‌دیگیمی هر آن اؤزوم ده خاطیرلادیردیم. نییه کی بیلیردیم دونیا فیرلانیر:

«نه قدر ایسته ییرسه، مین او قدر فیرلانا/ قارشیما گاه شر چیخا، گاه خئییر دیغیرلانا

چرخی فلک ایسته ییر لاپ دولانا ترسینه/ عقیده می هئچ نَیه دییشمه ‍‌رم من گنه»

دوشوندوم یولوموزو. تورکجه بیزه بیر حاق‌دیر. یادیما سالدیم مدرسه‌ده  تؤرن‌لری. تکلیف‌لریمی دئمیشدیلر. آما حاق‌لاریمدان سؤز آچمامیشدیرلار.

ایندی او یاراتدیغیم سئوگی داها آنلاملی اولموشدور. حاق‌لاریمی باشا دوشوردوم. «بو حاققی وئرمه‌سه‌لرده، آلمالی یام» دئیه اومودویلا یاشاییردیم.

گئجه‌لر آی- اولدوزلار ایشیغی لا و گوندوزلر گونشین تیغلی ایشیغی لا یاشادیردیم بو سئوگی‌نی. داها دوشونموشدوم: روح‌سوز، جان‌سیز، سئوگی‌سیز بیر اوره‌گین یاشامی اولماز.

***

یئتیشدی یولونو گؤزله‌دیگیم زامان. بوتون عؤمرومو بو گونون حسرتیله یاشاییردیم. تیرین 29-و. باشلاندی دیل کیلاسی. رؤیالاریم، گئرچکله‌نیردی. اینانیردیم بونا. نییه کی بوتون اینامیم‌لا بو آنین یولون گؤزله‌میشدیم. ییغیشدیلار آنا دیلینه حسرت قالان اوشاق‌لار. یئنی‌دن قاییتدیق اوشاقلیغیمیزا، یئددی یاشیمیزا. باشلادیق ایلک درسیمیزی. «آنا، ... » هامیمیز سئوگیمیزین گوجونو گؤردوک. ایکی آی دیر داوامی وار بو کیلاسین. هامیمیز یئنی دن حایات باشلادیق.

بیز دیلک‌لریمیزه چاتا بیله‌ریک. دئمه‌لی بیز حاق‌لاریمیزی آلا بیله‌ریک. بیز سئوگی‌لریمیزی یاشادیب و یارادا بیله‌ریک. آما هله داوامی وار بو سئودالاریمیزین. هله زنگانین اوشاق‌لارینا آنا دیلینده دوشونمک یاساق دیر.

تورکجه بیزیم وارلیغیمیز، آنا دیلیمیز، آنا لای لاسی، بوتون یاشام خاطیره‌سی، کیملیگیمیز و هامی بئله گؤزللیک‌لر اولسادا، بیر حاق کیمی‌دیر. بونو آلاجاق. بو دوشونجه بیزی «گله‌جک بیزیم دیر» اینامینا یئتیریب. اوجا سسله، درین دوشونجه‌ ایله، تام چالیشمایلا، بونا اینانیب و گئدیریک بو یولو. «اوزون، اینجه بیر یولداییق، گئدیریک گوندوز- گئجه...» آما ایندی نه حالداییق؟ کئیفیمیز نئجه‌دی؟ قارانلیق سئون‌لر، هر کیمسه‌میزدن سوروشسالار بو سورغونو، ذهتابی‌نین جوابی‌ داها یئرلی- یئترلی دیر:

«وئریب سعادتیمی، آلمیشام فلاکتی من/ بوتون جهانه دییشمم اینان بو حالتی من

همیشه لای‌لالاریندان یادیم دادیر آنامین/ کی ساتمایام قیزیلا، خلقله شرافتی من»

ایندی بیز هامی‌میز بو جسارتله دانیشیریق، بئله گوونج‌له سؤز آچیریق. نییه کی تورکجه‌میزین ایشیق ساچماسی‌نی گؤردوک. کولتوروموزون حایات باغیشلاماسین، انسانا روح وئرمه‌گین، ان کیچیک آچی‌دان‌دا اولسا دوشوندوک. بیزیم بو وارلیغیمیزلا، قارانلیق‌لار یوخ اولاجاق‌لار. یئنه تام گوجوموز‌له دئییریک: «یولوم آیدین، آلنیم آچیق، باشاریرسان ای قارانلیق، قارشیما چیخ!»

 

28 شهریور 1390

19 سپتامبر 2011