اؤز يازيم 1
قويو
عيوض (ائيواز) بيات
«گئديم شهرده فيرلانيم بلكه گزديگيمده بير ايش تاپا بيلديم.» دئيه قوجا كيشي ائودن ائشيگه چيخدي. قيش ايدي. كوچهلرده قار ديزه چيخيردي. 55 قيشي سوووب بو گونه يئتيشن كيشي، بئله بير قيش گؤرمهميشدي. شاختا- قارا گؤره مئيدان فهلهلرينه شهرده ايش تاپيلميردي. آما ايشسيز ده كي اولمازدي. نئچه باش عائيله، اؤزوده ايكي اؤيرنجي ايله كي خرج ايستيرديلر. بيراز شهري فيرلانديقدان سونرا، كند مينيبوسلارينين دوراغي يئردن گئچنده ايكي كيشينين سسيني ائشيتدي.
«يازدا باغين سويو آزالير. اوردا قويو قازمالييام.» بيريسي دئدي. «هه. قيش ياخشي وقتدي. يازدا الين بوش اولماز. اؤزوده ايندي يئرين آلتي ايستي اولار. ايشلهين ده اينجيمَز.» دئيه آيريسي جاواب وئردي. «بو گون گئج اولدو. قالسين صاباحلاردا گليب مئيداندا بير قويو قازان گؤرهرم.» بيرينجي سس دئدي.
بو سؤزلري ائشيدن قوجا كيشي، تلهسهرك آرابانين داليندان گلن سسلره ساري گئتدي و نئچه آن دانيشاندان سونرا قرارا گلديلر كي ايكي گون سونرا، قوجا كيشي كنده گئديب ايشيني باشلاسين. كندين يول- يولاغيني دا سوروشوب، آرخايين اولاراق ائوه دؤندو.
ايكي گؤن سونرا، سحر تئزدن ائودن چيخيب، كندين آرابا دوراغينا يولا دوشودو. بير ساعاتا ياخين اوردا داياناندان سونرا كند آراباسيندان خبر اولمادي. يولدان گئچن بيريسي اونون غريبه اولدوغونو بيليب و «كنده ياغان قار- كولك يوللاري باغلاييب. آرابا گلمهيهجك.» دئدي. «آيري بير يول يوخدو او كنده گئتمهيه؟» دئيه قوجا كيشي سوروشدو. «گئتمهيين گركدي سه، آشاغي كندين ماشينينا مينيب و اوردان قالانيني آياقلا گئده بيلرسن.» دئيه قوجا كيشييه جاواب وئردي.
چارهسيز، قوجا كيشي تانيماديغي كيشينين سؤزونه باخاراق، اؤنجه آشاغي كنده گئديب و اوردان يوخاري كنده ساري آياقلا يولا دوشدو. كندي چيخاندا، آغاجليقدان اله ياتيم بير ال آغاجي سينديريب، اونو اؤزونه داياق ائلهدي. هر آدديمدا ديزه قدر قارا گيريب چيخان كيشي، اؤلوم- ظولومله اؤزونو يوخاري كنده ياخينلاتدي. آما يورولدوقونا گؤره بير قايانين قيراغيندا اوتوراراق دينجهليردي كي اوزاقدان بير قارانتينين گلمهسيني گؤردو. اؤز- اؤزونه «ياخشي اولدو. بير يولداش تاپديم. ايكيميزه دانيشاراق كنده گئدهريك يولون قالانيني. قوردا- قوشا دا يئم اولماريق.» دوداغيندا دانيشدي.
قارالتي ياخينلاشديقجا، قوجا كيشينين فيكري پوزولوردو. يئكه بير قورد اونون آياق ايزلريني دوتوب، گلمهسيني بير آن دوشوندو. بيرآن قاچماق فيكرينه دوشدو آما قارين چوخلوغو و اؤزونون قوجاليغي اونو بو ايشدن قايتاردي. ال آغاجيني الينده كؤندوملهيهرك قوردلا ساواشماغا حاضيرلاندي. جاناوارلا اوز- اوزه گلنده، اونون ايتي گؤزلريندن آجليغي اوخودو و بيلدي كي اؤلدورهجك يوخسا اؤلهجك. آيري بير يولو يوخدور. بيرينجي يوروشده ال آغاجيني قوردون تپهسينه انديريب، اونو اوزاقلانديردي. آما جاناوار ال چئكن دئييلدي. قيشين چتينلييينه گؤره يئمك ايچين بير شئي تاپا بيلمهميشدي. ايكينجي آغاجي ويراندا، ال آغاجي ايكي يئره بؤلوندو و كيشينين اليندن يئره دوشدو. بو ايش قوردو لاپ قيزقينلاتدي.
بيرآن آتاسيندان ائشيتدييي سؤز يادينا دوشدو. تئز كوتونو چيخاريب سول الينه دولادي. قوردون اوچونجو يوروشونده، دولاديغي قولونون ديرسهييني اونون آغزينا وئرهرك، زورلا بوغازينا باسدي. قولو، قوردون بوغازينين ديبينه قدر گيرديكده، اونون انگي ايشدن دوشدو و ائلييه بيلمهدي كيشيني بودارلاسين.
بير گنج آدام كيمي، تئز قوردو يئره باسيب، اونون قارني اوسته ديزلريني بركيتدي و آج جاناواراين قيچلاريني ايشدن سالدي قوجا كيشي. ساغ اليني ده بركدن اوتورتدو قوردون بوغازينا. نئچه آن گئچديكدن سونرا قوردون بوغولماسيني بيليب و اللريني اوندان اوزهرك، يئرده قالدي. اورهيي تؤيشهمهيه دوشن قوجا كيشي ده يئره اوزانيب نفس آلاراق، قولوندا اولان قوردون ديش يئرلريني گؤردو. قيرميزي لالا قان، قارين اوستونه تؤكولهرك، اونو اريدهرك قيزارديردي.
بيراز دينجهليب، ياراسيني باغلاياندان سونرا، كنده ساري گئتمهيه حاضيرلانميشدي كي اوزاقدان بير آرابانين خيريلتي سسيني ائشيدهرك، سئويندي. داي بونلار آدام ايدي و اونا خطر اولا بيلمزدي. دؤنومو دؤنن آراباني گؤرهرك تئز اونا ال ساللادي. آرابا ياخينلاشديقجا سئوينمهيي آرتيردي. تلهسهرك دوروب اونا طرف يورودو. آرابايا يئتيشدييينده اونون قاپيسي اوستونده اولان يازييا گؤزو دوشهرك، بيرآن آياقلاري سوسدو. «سازمان حفاظت از محيط زيست» يازيلديغي آرابادان ايكي كيشي يئره دوشهرك، بيريسي «بيز اوزاقدان گؤردوك كي سن بو قوردو اؤلدوردون. بو قورددان داي يوخدو و سن اؤلدردويون قورد، اونلارين سونونجوسويدو. بونا گؤره، سن بيزله شهره گلمهلي سن.» دئيه، او بيريسي ده اونون قوللاريني كلفجهلهدي.
عيوض بيات، 1360(ائيواز بايات)، زنگان.