چئویرمه 4
قارا قويون
ايتالو كالوينو
چئويرن: عيوض (ائيواز) بيات
بير زامانلار بوتون ياشايانلاري اوغرو اولان بير اؤلکه واريدي. گئجهلري هرکس بير فنر (فانوس) و بير دسته آچار ايله سيلاحلانيب، قونشولارينين ائوينه گيرردي. هاوا ايشيقلانارکن چوواليني دولدوروب گري دؤندويونده اؤز ائوينين ده سويولموش اولدوغونو گؤرردي. بئلهجه، هاميسي شادليقلا بيرليكده ياشاييرديلار، هئچ كيمين ده دورومو چوخ پيس دئييلدي. بير بيريني سويوردولار؛ او، اوبيريني سويوردو، اوبيري ده اوبيريسيني. بئلهليكه بو سويماق سون اينسانا قدر گئديردي، سونونجو دا، بيرينجيني سويوردو. بو اؤلکهده آل- وئر ده بئله گئچينيردي. ايستر آليجي اولسون يا دا ساتيجي.
حکومت ده، اينسانلاردان چالماق ايچين چاليشيردي و قورولموش بير سوچ اؤرگوتويدو، اينسانلار دا بوتون زامانلاريني حکومتي آلداتماقا چاليشيرديلار. ياشام هئچ بير سورون (مسئله) چيخمادان سوروردو؛ اوردا ياشايانلار نه زنگينديلر نه ده يوخسول. سونرا بير گون- نئجه اولدوغونو کيمسه بيلمير- دوز ياشايان بير آدام شهره گلدي و اوردا ساكين اولدو.
گئجهلري چوواليني آليپ اوغرولوق ائتمک ايچين ائشيگه چيخماق يئرينه ائوده اوتوروردو، سيگاريني آليشديريب، رومان اوخويوردو. اوغرولار اورايا گليب ده ايشيق گؤرونجه گئرييه دؤنوردولر. آما بو ايش بئله گئتمهدي. اوردا ياشايانلار، ايشي دوز آداما آنلاتديلار كي او اؤزو اوغرو اولماسادا، کيمسهني چاليشماقدان قويماغا حاققي يوخدور. ائوده اوتوردوغو هر گئجهده، بير عائيله آج قاليردي. دوز آدام وئرهجک جاواب تاپا بيلمهدي. بئلهليكله او دا هاوا ايشيقلانانا قدر گئجهني ائشيكده گئچيرمهيه باشلادي، آما اوغرولوق ائتمهيه الي گئتمهدي. كؤرپونون اوستونه گئديب، او قدر دايانيردي و سويون آخيشيني ايزلهييردي كي گون چيخسين. سونرا ائوينه دؤننده، اوراني سويولموش گؤروردو. بير هفته گئچمهدن، دوز آدامين بئش پاراسي قالمادي، يييهجهيي توکندي؛ ائوي سويولوب سوغانا چئوريلميشدي. آما اؤزوندن باشقا کيمسهني گوناهكار بيلميردي. سورون دوزلوگويدو؛ دوزهني (جرياني) آلت اوست ائتميشدي. قارشيليغيندا کيمسهني سويمادان، اؤز سويولماغينا ايزين وئرميشدي. بئلهجه هر صاباح بيريسي گئري دؤندويونده، ائويني سويولماميش گؤروردو- او ائو كي بير گئجه اؤنجه، دوز آدامين الي ايله سويولماسي گرکلي ايدي- چوخ گئچمهدن، ائولري سويولمايانلار، اؤز دوروملارينين داها زنگين اولماسيني گؤردولر، اونون ايچين چالماق ايستهمهديلر. اوياندان، دوز آدامين ائويني سويمايا گلنلر الي بوش دؤنهرك، يوخسوللاشديلار. زنگينلشنلر کؤرپونون اوزهرينده دوز آداما قاتيلماقلا، اونونلا بيرليکده آخان سويو سئير ائتمهيه باشلاديلار. بو قاريشيقليغي داها دا آرتيردي. زنگينلشنلرين ده، يوخسوللاشانلارين دا ساييسي آرتدي. بو دفعه زنگينلر گئجهلري کؤپرونون اوزهرينده گئچيريرلرسه يوخسوللاشاجاقلاريني آنلاديلار.
«نهدن يوخسوللارا بيراز پارا وئريب بيزيم ايچين چالمالاريني ايستهميريك؟» دييه دوشوندولر. سؤزلشمهلر ايمضالاندي. معاشلار، يوزدهلر (درصدها) بللي اولدو. هر ايکي طرف، او بيريسي طرفين باشينا بؤرك قويماغا چاليشيردي؛ اينسانلار هله ده اوغرويدولار. آما سونوجدا زنگينلر داها زنگين، يوخسوللار داها يوخسول اولدولار.
زنگينلرين بيرآزي او قدر زنگينلشديلر کي، آرتيق چالمالاري يا دا اؤزلري ايچين چالديرمالاري گرکميردي. آما چالمايي بيراخيرلارسا چوخ گئچمهدن يوخسوللاشاجاقلار؛ آخي يوخسوللار هر حالدا اوغورلوردولار. اونون ايچين، يوخسوللارين ان يوخسوللارينا ماللاريني او بيري يوخسوللاردان قوروماق ايچين پارا وئرديلر. بئلهليكله پوليس قووهلري قورولدو، دوستاقلار آچيلدي. دوز آدامين اورايا گليشيندن نئچه ايل سونرا کيمسه چالماقدان، سويولماقدان سؤز آچميردي، آرتيق يالنيزجا نه قدر زنگين يا دا يوخسول اولدوقلاريني دانيشيرديلار. يئنه ده هاميسي اوغرويدولار ذاتن. تكجه دوز اولان او بير تک آدام واريدي، او دا ذاتن چوخ گئچمهدن آجليقدان اؤلدو.
عيوض بيات، 1360(ائيواز بايات)، زنگان.