كؤچورمه 23
مينه رولوگييا (كانيشناسي) كيتابي
يازار: قان تورالي
كؤچورن: عيوض بيات
بيلميرم كي، چوخ چكمهيهجك بو هيجران. بير گون سن قاييداجاقسان و منيم اولاجاقسان. يازديغيم شعرلر ده بونو دئييردي، سنين منه باخان آمیرانه باخيشلارينين دا آرديندان گؤروردوم بو ويصالي. هر دفعه «يوخ» جاوابينين آرخاسيندا بئله گلهجهيي گؤروردوم. بو گلهجك بيرگون بيزيم اولاجاقدي. سنين و منيم.
بيرجه قورخوم واردي سن ساريدان. بيليرديم، منده بو عينادكارليق وارسا سن گؤزل گونلرين بيرينده منه «هه» دئيهجكسن. بلكه ده بو «هه» اولماياجاقدي، آما سن بير گون يوخ'و ائله دئيهجكدين كي، «هه» كيمي چيخاجاقدي. آما قورخوم اوندايدي كي، سن اولو يارادانا اينانماياجاقسان، اونو اينكار ائدهجكدين، او زامان من سئچيمي سندن يوخ اوندان يانا ائدهجكديم. آما بوتون نامازلاردا آللاها دوعا ائديرديم كي، مني بئله سيناق قارشسيندا قويماسين. ايلك گؤروشوموزدن سن منه دئدين كي، ناماز قيلماق ايستهييرسن. بيليرديم، ربّيمي سئچهجكديم، آما آللاها قازانسام دا سني ايتيرمك ايستهميرديم، آللاه سئوگيسي نه قدر خوش ايديسا سني ايتيرمك سعادتي او قدر آغير ايدي. ياخشي كي، آللاه مني بئله بير سيناق قارشيسيندا قويمادي. شوكورلر اولسون.
صاباحا قدر سني دوشونوردوم، كاغيذلار يازيب كيتابلارين آراسينا قويوردوم، او كاغيذلاردا سنين آدين يازيلي ايدي. مينهرولوگيا ايمتاحانينا حاضيرلاشاركن كيتابين آراسيندا سنين آدينين چيخماغي او قدر خوش ايدي كي.
سني بئله سئويرديم...
قولامعلي دوشونجهلردن آيريلدي. آرتيق اوتوبوس باكييا چاتيردي. بو اوتوبوس اونو سئوديگينه طرف آپاريردي. پنجرهدن چؤله باخدي. كاپيتاليزم اينكيشاف ائتديكجه يول قيراغينداكي چؤله بنزر يئرلرده ده حيات قايناييردي. آما يول قيراغيداكي فاحيشهخانالار داها چوخ پرولتاريايا خيدمت ائديردي. واقتآشيري تئلويزيونلاري بوردا عادي بير مديرين، يا دا اينشاعات فهلهسينين 3- 4 گونلوك قازانجيني بير نئچه ساعاتا نئجه خرجلهمهسي حاقدا سانباللي رئپورتاژلار حاضيرلاييردي. قولامعلي ايچين فاحيشه ان پيس آدام ايدي. اونلارا دادانان فهلهلره ده ائله. اوشاق واقتي بير رومان اوخوموشدو. عموميتله سون ايللرده چوخ آز رومان اوخويوردو. اساس مطالعهسي ديني كيتابلار ايدي. «قلبين زمرد تپهلري» اوخودوغو ان سون كيتاب ايدي، بوردا كؤنول عالمينه يولچولوقلا اينسانين اؤز اورهگيني نئجه پاكلاشديرماغينا عاييد توتارلي شئيلر واردي. باخ، ائله ايندي بو فاحيشهخانالاري دوشونمهيي اونون ايمانينين كاميل اولماديغينا توتارقا ايدي. مؤمن اينسان بئله شئيلري دوشونمهمهلي ايدي. اوشاق واقتي اوخودوغو كيتابدا بير دنيزچينين آلتي آيليق سفردن سونرا فاحيشهخانايا گئمهسي و اوردا اؤز باجيسينا راست گلمهسيندن بحث ائديردي. ائله بيليردي كي، فاحيشهخانايا گئتسه اوردا باجيسيني گؤرهجك.
سئوگيليسي اوردا يوخ ايدي. اونو گؤزلهمهيي چوخ سئويردي. قان تورالينين شعريني خاطيرلادي:
«بو آلتينجي سيگارئت دير
سني گؤزلهيركن چكديييم،
نه اولار قوتو بيتمهدن اؤنجه گل.»
سيگارئتي تركائتسه ده بو شعر يادينا دوشوردو، حتي سئوگيليسي گلندن سونرا دا دوداغيندا ميزيلداييردي. بير ده گؤردو كي، «گؤزللر گؤزلي» گلير.
- گؤزلهتمهديم كي؟
هئچ واقت ساعات تاخمازدي، ساعاتا باخسايدي بيلردي كي، گئجيكيب. آما بالاجا خانيم ياخشي بيليردي كي نه قدر گئج گلسه بير او قدر اورواتلي، حؤرمتلي اولار. ائله محض بو نكتهني نظردن ملاحضه يورودوب اوغلاني بئش- آلتي آي آرخاسينجا حرلهميشدي.
- سني گؤزلهينده ساعات تئز كئچير.
- ايستهديم كي گون اورتا نامازيمي قيليب چيخام. آذاني گؤزلهديم، يوخسا ائله بير ايشيم يوخ ايدي.
- بيرآز گؤزلهييدين بير يئرده قيلارديق دا نامازي. نه اولاردي؟ اؤزون ده ياخشي بيليرسن كي جماعات نامازينين صاوابي چوخدور.
- جماعات نه دئير باشقا اوغلانين آرخاسيندا ناماز قيلماغيما.
- او دا دوزدور.
- بير ده كي، بير يئرده هله چوخ ناماز قيلاجاغيق.
بونو دئييب بالاجا خانيم گولومسهدي.
هانسيسا كيتابدا اوخوموشدو كي ياتاق، سئوگيليلرين مباحثهسينه سون قويور. تبسّمون دا بئله بير ميسيونو وار. بونلاري قولامعلي دوشونوردو. بير ده چوخ مباحثه ائتمزديلر. اونو چوخ ايستهييردي. بير دفعه چوخ پيس مباحثه ائتميشديلر. آز قالا كوسهجكديلر. قولامعلي حاقلي اولدوغونو دقيق بيليردي. آما نه ايسه گؤره بالاجا خانيم بَرك ديرَنميشدي. اصلينده قولامعلينين ديني مسئلهلرده چوخ بيليكلي اولدوغونا امين ايدي. شيطانين جين يوخسا مَلَك اولماسي اوستونده دوشدو مباحثه. بالاجا خانيم دئييردي شيطان ملَكدير، قولامعلي دئييردي جين. قولامعلي دوز بيليردي.
يئريمهيه باشلاديلار. هر گؤروشده، اؤنجه بالاجا خانيم دوستلاري حاقدا خبرلري چاتديريردي. بالاجا خانيم دئدي- قودو ائلهين دئييلدي، بونلار صؤحبت گيريشي ايدي.
- ساميرهنين تويو اولاجاق گلن آي.
- كيمله ائولهنير كي؟
- خالاسي اوغلو ايله «گؤبك كسمه» ايديلر. اوغلان بو گون- صاباح گلهجك روسيهدن.
- نه ياخشي.
- هه ياديما دوشموش كن دئييم، بير ده بيزه زنگ ائلهمه.
- نييه؟
- آتام او گون گؤردو تئلفوندا آسيلماغيمي. آنامدان سوروشوب كيمله دانيشير؟ آنام دا ايشاره ووروب كي، سنينله. او دا آناما دئييب كي بير ده ائودن دانيشماسين.
- بس نه ائدك؟
- من اؤزوم سنه قونشودان زنگ وورارام.
- سن هميشه چتين مسئلهلري حل ائديرسن.
بير چوخ گزديلر. سونرا قولامعلي چاي ايچمهيي تكليف ائتدي. ايچديلر. بالاجا خانيم تئز قالخدي:
- آتام بو گون ايشدن تئز گلهجك. داها يالان دانيشماقدان بئزميشم.
- هه، گئت اوندا. مولانا دئييب كي، شوخلوقلا اولسا دا يالان دانيشمايين.
- مولانانين نصيحتينه عمل ائتمك ايچين من گئتمهلييم.
اونو يولا سالدي. ائوه قاييتمالي ايدي. اوتوبوسا ميندي. اوتوبوسا يولچو ييغان اوشاقلارين سس- كويو عالمي گؤتورموشدو، بيردن اونا ائله گلدي كي، بو اوشاقلار بير گون يوخا چيخسالار شهر بوش قالار. اوتوبوسا مينب سئويملي يئرينده اوتوردو. آرخادا ان كونجدهكي يئرده. بورا اوتوبوسدا تكجه يئرايدي كي او بوردا هئچ كيمه يئر وئرمهيه بورجلو دئييلدي. قارشيدا اوتوران آدام قزئت اوخويوردو. قزئته باخدي. «يئنه قان تؤكولدو، يئنه باش ياريلدي» يازيردي قزئت. شوفئر دئيهسن بوتون يئرلر توتولانا قدر ترپنمهيهجكدي. بو واقت اوتوبوسا بير كيشچي ميندي، الينده ده دمير واننا. يانيندا اوتورانلار ايسه ايسويچدن دانيشيرديلار. دئييرديلر كي، اوردا اينسانلارين راحاتيني پوزماماق ايچين آخشام ساعات آلتي دان سونرا اوتوبوسلار ايشلهمير.
آخير كي، اوتوبوس گئتمهيه باشلادي. بير- ايكي داياناجاق سونرا بالاجا بير اوشاق اوتوبوسدان دوشدو. اوزو ائله سئوينجلي ايدي كي... يانينداكي قادينين (يقين آناسي ايدي) اونا وئردييي پولو شوفئره اوزاتدي. پولو اؤزو وئردييينه گؤره سئويندي. اونا باخيب گولومسوندو. «بيز ده عمللريميزه گؤره ربّيميزدن جنّتي آلاندا بو اوشاق كيمي سئوينهجهييك» دئدي اؤز- اؤزونه.
عيوض بيات، 1360(ائيواز بايات)، زنگان.